خانه » کود ازته و اثر آن بر عملکرد زعفران

کود ازته و اثر آن بر عملکرد زعفران

کود ازته

کود ازته یکی از بهترین مواد مغذی خاک برای رشد زعفران است. زعفران یکی از گیاهان دارویی و معطر گران قیمت است که بخاطر کلاله اش کشت و خشک می­ شود. این مطالعه در سال زراعی 2005 – 2004 به منظور بررسی اثرات مختلف نیتروژن بر روی تعداد گل، طول برگ، عملکرد خشک و تر زعفران انجام ­شد.

آزمایش در قالب بلوک­ های تصادفی با سه تکرار و  تیمارهای ( نیترات آمونیوم، سولفات آمونیوم، اوره، نیترات آمونیوم کلسیم و شاهد) اجرا گردید. قبل از کاشت کورم ­های زعفران، 4 کیلوگرم در یک دهم هکتار کود به فرم NPK در تمام قسمت­ ها اعمال­ شد و بعد از 25 روز بعد از کاشت، کودهای نیتروژنی مختلف به میزان 6 کیلوگرم در یک دهم هکتار در هر پلات استفاده­ شد.

بیشترین میزان گل، 14330 در یک دهم هکتار  بود که از تیمار اوره بدست ­آمد در حالیکه کمترین میزان گل 8330 گل در یک دهم هکتار  از تیمار شاهد به دست­ آمد.

هیچ اثر معنی­ داری بین کودهای مورد آزمایش بر روی صفت طول برگ مشاهده ­نشد. بیشترین عملکرد وزن تر زعفران 431 گرم در یک دهم هکتار  بود که از تیمار اوره به دست­آمد در حالی­که کمترین میزان عملکرد زعفران 224 گرم در یک دهم هکتار  بود که از تیمار سولفات آمونیوم حاصل­ گردید. بیشترین میزان عملکرد خشک زعفران 78 گرم در یک دهم هکتار بود که از تیمار اوره حاصل­گردید در حالی­که کمترین عملکرد خشک گیاه 40 گرم در یک دهم هکتار  بود که از تیمار سولفات آمونیوم به دست آمد.

نحوه افزودن کود ازته به زعفران

زعفران از خانواده ایریدیاسه است که در نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری در نیمکره شمالی گسترش­ دارد (واردو و همکاران، 2002). این گیاه در کشورهای مختلفی از جمله: فرانسه، هند، ایران، ایتالیا، اسپانیا، پاکستان و کشمیر رشد می­ کند. در ایران زعفران در بخش غربی کشور مانند استان خراسان کشت می­ شود. به­نیا و همکاران (1994)، گزارش نمودند که زعفران به ­عنوان گران­ترین ادویه جهان در فرم خشک سه کلاله قرمز نارنجی در گل زعفران دارد.

زعفران به طور عمده بعنوان رنگ، غذا، دارو و تولیدات صنعتی فارماکولوژی استفاده می ­شود. یکی از ملزومات کشت، در طول تولید زعفران کوددهی است.

در این زمینه تحقیقات محدودی وجود دارد. بهزاد و همکاران (1992)، در یک مطالعه هشت ساله برای مقایسه اثرات NPK و کود گاوی روی تولید زعفران به این نتیجه­ رسیدند که نیتروژن و یه به نوعی کود ازته بیشترین اثر را روی افزایش مقدار عملکرد گل دارد. افزودن  فسفر یا پتاس  به کودهای نیتروژنه در برخی موارد اثر کمی بر عملکرد گل می گذارد (اما به صورت معنی دار نیست).

مشخص ­است که در برخی خاک­ ها که ازنظر کربن آلی ضعیف هستند یکی از فاکتورهای مهم برای بالابردن تولید زعفران کود دامی است. به منظور کاهش تاثیرات استفاده بیش از اندازه از کودهای شیمیایی و قلیاییت خاک­ های کشت شده استفاده از محلول ­پاشی در کشت زعفران توصیه­ می ­شود.

مطالعات قبلی نشان­ می­ دهند که اثر محلول‌پاشی کود بر روی عملکرد زعفران نتیجه بخش بوده ­است. بیشترین میزان عملکرد در مصرف کود ترکیبی در 5 مارس بود که 33٪ افزایش عملکرد را به خود اختصاص ­داد.

در بیولوژی زعفران ماه­های فوریه و مارس از اهمیت بالایی برخوردارند. کورم­های جوان روی کورم مادری در ماه فوریه ریشه­ ای ندارند. گیاه زعفران برای ادامه زندگی حیاتی خود در طول ماه‌های های مارس و آپریل و برای فتوسنتز و جذب مواد غذایی از باران بر روی برگ‌های خود متکی است. بنابراین کاربرد محلول­پاشی در ماه مارس بسیار کاربردی است (حسینی و همکاران، 2004).

مطالعه­ ای برای مقایسه اثرات سطوح مختلف اوره، آمونیوم فسفات و کود گاوی بر روی زعفران انجام‌شد که نشان‌داد 100 کیلوگرم در یک دهم هکتار  از اوره بهترین اثر را در افزایش تعداد گل داشته است. با این حال کاربرد بیشتر اوره عملکرد را کاهش‌داد. در برخی موارد استفاده از سی تن  از کود گاوی به علاوه­ی 50 کیلوگرم سولفات آمونیوم عملکرد را زیاد کرد ولی به صورت آماری معنی‌دار نبود (بهزاد و همکاران، 1992).

هدف از انجام مطالعه حاضر تخمین اثرات کاربرد کودهای نیتروژنی مختلف بر روی کلاله خشک و تر، تعداد گل و طول برگ زعفران بود.

تحقیقات عملکرد کودهای ازته

این تحقیق در شرایط طبیعی در استان کوکلی کشور ترکیه در سال زراعی 2004 و 2005 انجام شد. کورم‌های زعفران از یک کشاورز از دهکده داووتباسی سافرانبلو در سال 2003 تهیه ‌شد. گیاهان در کالج ارسلان بی دانشگاه کوکلی در سال 2004 و 2005 کشت شدند. گیاهان از ریشه در آورده شدند و در دمای 25 درجه سانتی گراد با استفاده از روش توصیفی مولینا و همکاران (2003) نگه داشته ‌شدند.

آزمایش در طرح بلوک‌های تصادفی با سه تکرار و پنج تیمار (شاهد، آمونیوم نیترات، آمونیوم سولفات، اوره، کلسیم آمونیوم نیترات) اجرا گردید. نمونه های خاک گرفته شده از عمق ۰ تا ۲۰ سانتیمتری در  آزمایشگاه خاک و اکولوژی موسسه­ ی تحقیقات مربوط به درختان سریع الرشد استان کوکالی آنالیز شد. آنالیز خصوصیات خاک در جدول شماره 1 بیانگر این است که خاک مورد آزمایش حاوی بافت شنی رسی بوده است. مشخصات خاک نشان داد که خاک کم آهک 3.59% بدون مشکل شوری بود (مولتای، 1979). میزان pH خاک با توجه به پروتوکل (کلوگ،1952)  8.61  (قلیایی)­ بدست آمد.

میزان محتوای آلی خاک با توجه به روش اکسیداسیون مرطوب، بالا بود (4.38%). قبل از کاشت کورم‌های زعفران 4 کیلوگرم کود به فرم NPK (15_15_15) در تمام پلات­ ها اعمال­ شد. کورم هایی با قطر 15 و 50 میلی متر بطور یکسان در هر تکرار پخش­ شدند. کورم­ های زعفران در فاصله 20 سانتی متری روی ردیف و در عمق 8 سانتی متری کشت شدند. 25 روز بعد از کاشت کودهای نیتروژنی مختلف به زمین اعمال­ شدند. آزمایش شامل 6 ردیف و 6 ستون و 36 گیاه بود.

جدول 1. خصوصیات خاک مزرعه

%N K2O

(Kg/Ha)

P2O5
(kg/Ha)
%محتوای آلی pH EC x 103 CaCO3 کل %سیلت %رس %شن
0.876 612.7 85.72 4.38 8.61 257 3.59% 24/67 30.73 44.61

کود ازته ، اوره، آمونیوم نیترات، آمونیوم سولفات و کلسیم آمونیوم نیترات به هر پلات بر حسب 6 کیلوگرم نیتروژن خالص در یک دهم هکتار با توجه به آزمایش خاک محاسبه و اعمال­ گردید.

گل­ها روزانه در صبح زود جمع آوری و  در دمای 80 درجه سانتی گراد خشک­شدند. زعفران­های تازه به صورت  روزانه از هر کدام از تکرارها جمع آوری شده و زعفران­های خشک پس از فرایند خشک کردن وزن شده اند.

تا اتمام دوره گلدهی میانگین تعداد گل­ ها بر پایه­ ی تکرارها محاسبه گردید. برای جداسازی آسان گلبرگ­ ها از مادگی طبق روش ووردو و همکاران (2002 (گل­ها به دقت در صبح زود جمع آوری شدند. در طول مطالعه کلاله خشک و تر زعفران، تعداد گل و ارتفاع گیاه مورد بررسی قرار گرفت. اطلاعات به دست آمده در نرم افزار SPSS مورد آنالیز آماری قرار گرفت.

مزایای کودهای ازته بر زعفران

نتایج این مطالعه نشان می­ دهد که بیشترین وزن تر گیاه زعفران از تیمار کودی 431 گرم در یک دهم هکتار  به دست­آمد و کمترین میزان وزن تر گیاه زعفران از تیمار کود آمونیوم سولفات به میزان 224 گرم در یک دهم هکتار  حاصل شد (جدول2). وزن تر زعفران 237 گرم در یک دهم هکتار  در تیمار شاهد بود. وزن خشک زعفران در تیمار اوره به میزان 78 گرم در یک دهم هکتار  بیشترین میزان و در تیمار آمونیوم سولفات با 40 گرم در یک دهم هکتار  کمترین میزان وزن خشک را به خود اختصاص داد. در تیمار شاهد وزن خشک زعفران 41 گرم در یک دهم هکتار  به دست آمد.

شروع گل دهی در پلات ها از تاریخ 19 اکتبر سال 2004 بود و در تاریخ 30 نوامبر 2004 خاتمه یافت. بیشترین تعداد گل از تیمار اوره با 14330 گل در یک دهم هکتار  و کمترین میزان گل در تیمار شاهد با 8330 گل در یک دهم هکتار  به دست­ آمد. بهینی و همکاران (1999) پیشنهاد دادند که کاربرد کود فسفر هیچ گونه اثری بر روی تولید زعفران و وزن گل نداشت اما کاربرد نیتروژن و کود ازته به میزان 5 و 10 کیلوگرم در یک دهم هکتار  تولید زعفران و وزن گل را افزایش داد.

جدول 2: تأثیر کودهای مختلف ازت بر اجزا عملکرد زعفران

عملکرد
وزن خشک زعفران (گرم بر یک دهم هکتار ) وزن تر زعفران (گرم بر یک دهم هکتار ) ارتفاع گیاه (سانتی متر بر گیاه) تعداد گل (تعداد بر یک دهم هکتار ) کود
41 237 21.60 8330 شاهد
56 312 23.54 12330 آمونیوم نیترات
40 224 23.28 8666 آمونیوم سولفات
78 431 23.52 14330 اوره
64 354 23.64 12660 کلسیم آمونیوم نیترات

با توجه به مطالعات کتکات (1998) و آکتاش (2004) و گونش و همکاران (2004) گلدهی و میوه ­دهی در صورت عدم وجود نیتروژن کاهش می­ یابند. در این مطالعه کود ازته تاثیری بر ارتفاع نداشت.

بیشترین مقدار به دست آمده ارتفاع از تیمار کلسیم آمونیوم نیترات با 23.6 سانتی متر/بوته و پایین ترین میزان مشاهده شده در تیمار شاهد با 21.6 سانتی متر/بوته مشاهده گردید. هنگامی که اثر میزان کود بر روی وزن خشک و تر به صورت آماری بررسی گردید، هیچ گونه اثر معنی داری بر روی تعداد گل و ارتفاع گیاه مشاهده نشد.

بهزاد و همکاران (1992) هیچ گونه اثر معنی دار آماری در تولید زعفران بین تیمارهای اوره و آمونیاک فسفات ندیدند. بهزاد و همکاران (1992) همچنین اثرات عناصر معدنی (NPK) بر روی تولید زعفران بررسی کردند آنها دریافتند که ارتباطی بین تولید زعفران و میزان کود به طور معنی داری وجود ندارد. نتایج ما با مشاهدات سامپاتو و همکاران (1983) و دهار و همکاران (1988)، وردو و همکاران (2002) و مولینا و همکاران (2003) هماهنگی داشت.

مطالعه موردی اثر کود ازته بر زعفران

با بررسی وضعیت زعفران و اثر کود ازته بر رشد آن متوجه شدند که تحت شرایط مزرعه ای کوکلی ترکیه، کود اوره بیشترین اثر را بر روی وزن خشک گیاه زعفران در مقایسه با تیمار شاهد داشت. تیمار آمونیوم سولفات منجر به کاهش تولید در مقایسه با تیمار شاهد گردید. این کاهش ممکن است در نتیجه ی ویژگی فیزیولوژیک اسیدی کود باشد. بیشترین میزان تعداد گل از تیمار کودی اوره و کمترین میزان گل از تیمار شاهد به دست آمد.

بافت خاکی که زعفران در آن کشت می گردد باید بافت خاک شنی رسی باشد که از نظر مواد آلی غنی است. هوادهی خوب خاک با نفوذ پذیری خوب، بهترین خاک­ ها برای کشت زعفران تلقی می ­شوند. در این مطالعه نتایج حاکی از آن بود که کود اوره بیشترین اثر را بر روی وزن خشک و تر زعفران داشت (اثرات دیگر معنی­ دار نشدند).

 

کود ازت بالای مایع

یکی از فرم هایی که کودهای ازته یا کودهای ازت بالا تولید می گردند فرم کودی مایع هستند کودهای مایع نسبت به کودهای جامد خطر ریزش و نشتی بالاتری دارند و ممکن است حین حمل و نقل و یا انبارداری محوطه را آلوده نمایند اما شرکت میکرولایز با بسته بندی های استانداردی که دارد این احتمال را به صفر رسانده است و شما با خیال راحت و به سادگی میتوانید کودهای مایع ازته را حمل و انبارداری نمایید.

کود ازت بالای مایع ازجمله کود ازته مایع است که نسبت به کودهای جامد مزایای بیشتری نیز دارند بعنوان مثال کودهای مایع از قدرت انحلال بیشتری برخوردارند و سریع تر در مخزن آب حل می شوند چون  قبل از بسته بندی با مقدار اندکی آب رقیق شده اند همچنین میزان جذب کودهای مایع  از کودهای جامد و یا پودری  توسط گیاه بیشتر خواهد بود. کودهای مایع ازت بالا از درصد ازت متفاوتی برخوردار هستند درصد نیتروژن یا ازت در کودهای ازت بالا معمولا از 10 درصد بیشترخواهد بود. بعضا این کودها به صورت تک عنصری و یا چند عنصری قابل تهیه می باشند.

 

تأثیر کودهای ازته بر روی عملکرد زعفران

1 thought on “کود ازته و اثر آن بر عملکرد زعفران”

  1. Pingback: کود کامل ازت بالا چه ویژگی هایی دارد؟ » شرکت فن آوری رگبرگ مهرپاسارگاد - میکرولایز -

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *